Shri Ramakrishna Ashrama, Rajkot

Free Books : Life Of Swami Vivekananda

ઉત્તરભારતની યાત્રા-3

ત્યાંથી સ્વામીજી વારાણસી ગયા પરંતુ બલરામ બોઝની અને સુરેન્દ્રનાથ મિત્રની ગંભીર માંદગીના ખબર મળતાં તેઓ સાથીઓ પાસે તરત પાછા વરાહનગર મઠમાં આવી ગયા. થોડા થોડા સમયને અંતરે બંને અવસાન પામ્યા. મઠના એ બંને આધારસ્તંભો જતાં મઠ લગભગ નિરાધાર થઈ ગયો. પણ સ્વામીજીએ લાગણી પર સંમય રાખ્યો. મનુષ્યજાતની સાચી સેવા કરવા માટે પોતાની આઘ્યાત્મિક શક્તિને પૂરી જાગ્રત કરવી જોઈએ એમ હવે સ્વામીજીને લાગ્યું.

સ્વામીજીની એક ઇચ્છા એવી હતી કે જો પૂરતાં નાણાં મળે તો યોગ્ય જગ્યાએ શ્રીરામકૃષ્ણના અવશેષોને પધરાવીને એક સુંદર સ્મારક રચવું. પણ એ વિચારો તેમણે મનમાં જ સમાવી દીધા.

પોતાનામાં એક આઘ્યાત્મિક ડાઈનેમો છે અને તેને ખોળી કાઢી તેને કાર્યરત કરવો જોઈએ એમ તેમને લાગ્યું. આ વિચારે એમને એવા તો જકડી લીધા કે સ્પર્શમાત્રથી માનવીમાં પરિવર્તન આણી શકે એવી આઘ્યાત્મિક શક્તિનો વિકાસ પોતાનામાં ન થાય ત્યાં સુધી મઠમાં કદી જ પાછા ન ફરવાનો નિર્ણય તેમણે કર્યો. આવા નિર્ણય સાથે તેઓ ૧૮૯૦ના જુલાઈના ૩જા અઠવાડિયામાં અનિશ્ચિત લાંબી પરિવ્રજ્યાએ નીકળી પડ્યા.

કલકત્તા છોડતાં પહેલાં અખંડાનંદ સાથે શ્રીમા શારદાદેવીના આશીર્વાદ માટે ગયા. ‘મા, સર્વોચ્ચ જ્ઞાન પ્રાપ્ત નહીં થાય ત્યાં સુધી હું પાછો નહીં આવું,’ એમ તેમણે શ્રીમાને કહ્યું. ઠાકુરને નામે શ્રીમાએ એમને આશિષ આપ્યા. અખંડાનંદને આશીર્વાદ આપતાં મા બોલ્યાં : ‘બેટા, મારું સર્વસ્વ અર્થાત્ ‘સ્વામી વિવેકાનંદ’ને તારા હાથમાં સોંપું છું. પહાડોના જીવનથી તું પરિચિત છો; નરેનને ખોરાકની અગવડ ન પડે તે જોજે.’

ગંગાતટે ચાલતા જવાની, સામાન્ય સાધુની જેમ ભિક્ષાન્ત પર નભવાની અને એમ કરીને પરિવ્રજ્યાને આઘ્યાત્મિક અને સાહસનું રૂપ આપવાની યોજના સ્વામીજીએ કરી. એમનો અને અખંડાનંદનો પહેલો મુકામ ભાગલપુર હતો. ત્યાં એ બંને ઓગસ્ટના પહેલા અઠવાડિયામાં પહોંચ્યા હતા. એમના યજમાન મન્મથનાથ ચૌધરીએ પછીથી સ્વામીજીના એક શિષ્યને લખ્યું હતું, ‘સ્વામીજીના અનેક વિચારોમાંથી મને સૌથી વિશેષ પ્રભાવિત કરનાર બે હતા : ‘પ્રાચીન આર્યોનાં જ્ઞાન, મેધા અને પ્રતિભાના જે અવશેષો રહેલા છે તે મુખ્યત્વે ગંગાતટની નિકટના પ્રદેશોમાંથી જ સાંપડશે. ગંગાથી દૂર જઈએ તેમ તેમ એ ઓછા જોવા મળવાના. આપણાં શાસ્ત્રોએ ગાયેલી ગંગાની મહત્તાની ખાતરી આથી થશે... ‘ઢીલો હિંદુ’એ ગાળ જેવા બોલ ખરેખર તો આપણા ચારિત્ર્યની મહત્તા વ્યક્ત કરતા હોઈ તે એને આપણી પ્રશંસાના ગણવા જોઈએ. કારણ પોતાની સત્તા વધારવા માટે પોતાના માનવ બંધુઓનાં નાશ અને કતલને પ્રેરતા પાશવી બળને દૂર કરતાં પૂર્વે પ્રેમ અને અનુકંપાના ગુણો કેટલા પ્રમાણમાં વિકસાવવા પડે છે અને નૈતિક તથા આઘ્યાત્મિક વિકાસ કેટલાં સાધવો પડે છે, તે જુઓ ખરા ?’

મન્મથનાથબાબુએ આગળ લખ્યું હતું, ‘ફરી એક વાર મેં એમની પાસે ભાગલપુરના શ્રીમંત લોકોનો પરિચય કરાવવાની દરખાસ્ત મૂકી. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું: ‘શ્રીમંતોની મુલાકાત લેવાનો સંન્યાસીઓનો ધર્મ નથી.’ એમના કઠિન ત્યાગની મારી ઉપર ભારે અસર પડી. ખરેખર એમની પાસેથી મને ઘણું જ્ઞાન મળ્યું અને એ મારા જીવનમાં હંમેશ માટે મને યાદ રહી ગયું છે.’

વૈદ્યનાથ, વારાણસી, અયોઘ્યા અને નૈનીતાલમાંથી સ્વામીજી પસાર થયા. વારાણસીમાં તેઓ બોલ્યા : ‘હું અહીં ફરી આવીશ ત્યારે સમાજ ઉપર બોમ્બની માફક હું તૂટી પડીશ અને કૂતરાની જેમ સમાજ મને અનુસરશે.’ અને એ સાચું પડ્યું; નવા વિચારોથી જગતને એમણે હચમચાવી ન મૂક્યું અને ભારતીય ઋષિઓની ભાવનાને પુન: જાગ્રત ન કરી ત્યાં સુધી એ નગરમાં તેઓ ગયા ન હતા. એક પણ પૈસા વગર બંને સ્વામીઓ નૈનીતાલથી બદરીનાથ અને કેદારનાથ જવા નીકળ્યા. 

You cannot believe in God until you believe in yourself.- Swami Vivekananda

A few heart-whole, sincere, and energetic men and women can do more in a year than a mob in a century.- Swami Vivekananda

Arise ! Awake ! And Stop Not Till the Goal is Reached.- Swami Vivekananda

All power is within you, you can do anything & everything !- Swami Vivekananda

To be good & to do good, that is the whole of religion.- Swami Vivekananda

Purity, Patience & Perseverance are the three essentials to success, and above all Love !- Swami Vivekananda

Take the whole responsibility on your own shoulders, and know that you are the creator of your own destiny !- Swami Vivekananda

We are what our thoughts have made us, so take care about what you think.- Swami Vivekananda