Shri Ramakrishna Ashrama, Rajkot

Free Books : Teachings Of Shri Ma Saradadevi

સાધના

* ભગવાનનાં પાદપદ્મમાં મન સ્થિર રાખવું અને તેમના ચિંતનમાં ડૂબી જવું, એનું નામ સાધના.

* એકાંત જગ્યામાં સાધના કરવાની ખાસ જરૂર છે. છોડ નાના હોય, ત્યારે આસપાસ વાડ કરી લેવી પડે છે. પણ તે મોટા થઈ જાય, એટલે ઢોરઢાંખર તેને ઈજા પહોંચાડી શકતાં નથી. તે જ રીતે થોડાં વર્ષો ધ્યાન કર્યા પછી મન પાકું થઈ જાય, એટલે તમે ગમે ત્યાં રહી શકો, ગમે તેની સાથે હળીમળી શકો અને તેમ છતાં મન પર તેની અસર થશે નહીં.

* કંઈ ખુલાસો મેળવવાની મનમાં ઇચ્છા થાય ત્યારે આંખમાં આંસુ સાથે એકાંતમાં ઈશ્વરને જ પ્રાર્થના કરો. તેઓ તમારા મનનો બધો મેલ, બધો શોક ધોઈ નાખશે અને તમને બધું સમજાવી દેશે.

* હંમેશાં વિવેક બુદ્ધિનો ઉપયોગ કરો. તમારા મનને ખેંચતા બાહ્ય વિષયો ક્ષણિક છે, તે સમજવાનો પ્રયત્ન કરો અને ઈશ્વર તરફ તમારું ધ્યાન વાળો.

* પ્રભુનું કામ કરવાનો સદા પ્રયત્ન કરતા રહો અને તે સાથે જપ તથા ધ્યાન પણ કરતા રહો; જો એવાં કામ કરશો તો મન ખરાબ વિચારોથી ભરાઈ જશે નહીં. કામકાજ વિના એકલા બેઠા રહો તો અનેક વિચારોની ભૂતાવળ ઊઠે અને મનની શાંતિનો ભંગ થાય.

* આ માનવદેહ મળ્યો છે, એ તમારું સદ્ભાગ્ય છે. બને એટલી ભગવાનની પ્રાર્થના કરો. ખૂબ મહેનત કરવી જોઈએ. મહેનત કર્યા વિના કંઈ જ મળે એમ નથી. માણસ ગમે તેટલી સાંસારિક પ્રવૃત્તિમાં પડ્યો હોય તો પણ સાધના અને પ્રાર્થના માટે નિયત સમય ફાજલ રાખવો જોઈએ.

* જપ કરતી વખતે ભગવાનનું નામ સંપૂર્ણ પ્રેમભાવથી, નિષ્કપટતાથી અને શરણાગતિપૂર્વક લેવું. દૈનિક પ્રાર્થના શરૂ કરતાં પહેલાં સંસારમાં તમારી તદ્દન અસહાય સ્થિતિનો પ્રથમ વિચાર કરવો. અને પછી ધીમે ધીમે તમારા ગુરુએ બતાવ્યા પ્રમાણેની સાધનાની શરૂઆત કરવી.

* આધ્યાત્મિક સાધનાને લીધે ભૂતકાળનાં કર્મોનાં બંધન કપાઈ જાય છે, પરંતુ પ્રેમભક્તિ વિના ઈશ્વરનો સાક્ષાત્કાર થાય નહીં. જપ અને સાધનાનું રહસ્ય તમે જાણો છો? તેનાથી ઇન્દ્રિયોની પ્રબળતા દબાઈ જાય છે.

* બેટા! તપશ્ર્ચર્યા અથવા સેવાપૂજા એ બધું હાલને હાલ કરી લો. સમય ગયા પછી શું એ બધું થઈ શકશે? જે કંઈ મેળવવાનું હોય તે તરત જ મેળવી લેવું, આ જ યોગ્ય સમય છે.

* કલાકોના કલાકો એકાગ્રતા વિના ઈશ્વરની પ્રાર્થના કે તેમનું ધ્યાન ધરવા કરતાં માત્ર થોડો જ સમય તલ્લીન ચિત્તે તેમ કરવું એ વધારે ફાયદાકારક છે.

* ‘અમારી ફરજ છે’, એમ સમજીને બધાં આ કે તે સાધના કરે છે. પરંતુ ઈશ્વરને કેટલા શોધે છે? તમારે તમારી ફરજ બજાવવી જોઈએ એમાં શક નથી. તેને લીધે તમારું મન સારી સ્થિતિમાં રહે છે. પરંતુ જપ, ધ્યાન અને પ્રાર્થના કરવાની પણ ખૂબ જ જરૂર છે. ઓછામાં ઓછું સવારે અને સાંજે તો એ બધું કરવું જ જોઈએ. આ જાતનો અભ્યાસ એ હોડીના સુકાન જેવો છે. સાંજે પ્રાર્થનામાં બેસતી વખતે આખા દિવસમાં પોતે સારાં કે નરસાં કેવાં કામો કર્યાં છે તેનો માણસ વિવેકબુદ્ધિથી વિચાર કરી લે છે. તે પછી તેણે આગલા દિવસની માનસિક સ્થિતિની સાથે એ દિવસની માનસિક સ્થિતિની તુલના કરવી. ત્યારબાદ જપ કરતી વખતે પોતાના ઈષ્ટદેવનું ધ્યાન કરવું. ધ્યાન પહેલાં ઈષ્ટદેવનું મોઢું જ દેખાય છે, પરંતુ પગથી શરૂ કરીને આખા શરીર પર ધ્યાન ધરવાનો પ્રયત્ન કરવો. તમારા કામકાજની સાથોસાથ જો તમે ધ્યાન ધરો નહીં, તો પછી તમે શુભ કરી રહ્યા છો કે અશુભ, તેની તમને ખબર કેમ પડે?

* દિવસ અને રાતનો સંધિસમય પરમાત્માની પ્રાર્થના માટે બહુ જ મંગલકારક છે. એ સમયે મન પવિત્ર રહે છે.

* અસંખ્ય પ્રવૃત્તિઓની વચ્ચે વચ્ચે પણ કંઈ નહીં તો ઈશ્વરને યાદ કરીને તેમને નમન તો કરવાં જ જોઈએ. ધીમે ધીમે ધ્યાન અને પ્રાર્થનાનો સમય વધારતાં જવું.

* સારાં કર્મો કરશો તો ભૂતકાળનાં ખરાબ કર્મો ખપી જશે. ધ્યાન, જપ અને આધ્યાત્મિક વિચારણા દ્વારા પૂર્વનાં પાપ બાળી શકાય.

* આકાશમાં ચંદ્રને વાદળાંએ ઢાંકી દીધો છે. ધીમે ધીમે પવનથી વાદળાંને વિખેરી નાખવાની જરૂર છે; તે પછી જ ચંદ્રનાં દર્શન કરી શકાય. વાદળાં શું એકાએક વિખેરાઈ જાય કે? આધ્યાત્મિક પૂર્ણતાના સંબંધમાં પણ એમ જ સમજવું. સંચિત કર્મોની અસર ધીરે ધીરે નાશ પામે છે. જ્યારે આત્મસાક્ષાત્કાર થાય છે, ત્યારે ઈશ્વર અંતરમાંથી જ્ઞાન અને પ્રકાશ બંને આપે છે - તેની ખબર પોતાને જ પડી જાય છે.

* જ્યારે આધ્યાત્મિક સાક્ષાત્કાર પૂર્ણતાએ પહોંચે છે ત્યારે એમ સમજાય છે કે જે પોતાના હૃદયમાં વસે છે, તે જ બીજાઓનાં હૃદયમાં પણ - દુ:ખી, પીડિત, અસ્પૃશ્ય અને અંત્યજ ગણાતાંઓમાં પણ વસે છે. સાક્ષાત્કારથી માણસ ખરેખરો નમ્ર બને છે.

* ઈશ્વર આપણા પોતાના જ છે. જેટલી તીવ્રતાથી માણસ સાધના કરે છે, તેટલી ઝડપથી તેને ઈશ્વરપ્રાપ્તિ થાય છે.

* આંગળીઓના વેઢાથી તેમનું નામ જપ કરી આપણે આંગળીઓને ધન્ય કરીએ એટલા માટે ભગવાને આપણને તે આંગળીઓ આપી છે.

* જેમ પવન વાદળાંઓને વિખેરી નાખે છે, તેમ ઈશ્વરનું નામ સંસારનાં વાદળાં વિખેરી નાખે છે.

You cannot believe in God until you believe in yourself.- Swami Vivekananda

A few heart-whole, sincere, and energetic men and women can do more in a year than a mob in a century.- Swami Vivekananda

Arise ! Awake ! And Stop Not Till the Goal is Reached.- Swami Vivekananda

All power is within you, you can do anything & everything !- Swami Vivekananda

To be good & to do good, that is the whole of religion.- Swami Vivekananda

Purity, Patience & Perseverance are the three essentials to success, and above all Love !- Swami Vivekananda

Take the whole responsibility on your own shoulders, and know that you are the creator of your own destiny !- Swami Vivekananda

We are what our thoughts have made us, so take care about what you think.- Swami Vivekananda